با ترجيع مركب از پستى و بلندى كه آن را در عرف غنا گويد - بلكه فقط آن را در آلات لهو غنا خواندن - معصيتش بيشتر و اهانتش به امور عباديه زيادتر است . بدان كه حرمت غنا كبراى آن بالإجماع مسلَّم است گر چه در موضوع و صغراى آن تأمّل است . آن هم مسلَّم است كه ترجيع الصوت مع الطرب است . پس ، حسن صوت كه در قارى قرآن مطلوب است منصرف و مخصوص است به حلقوم و ناى نه در فنوغراف و راديو و ساير آلات مطربان . پس ، غلط است ذكر عباديات در آنها ، چه طرب بياورد و چه نياورد . ديگر آنكه « حسّنوا القرآن بأصواتكم ؛ فإنّ الصوت الحسن يزيد القرآن حسنا » « 1 » معارض نيست با حديثى كه مىفرمايد پيغمبر رحمت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم : سيجيء [ من بعدي ] أقوام يرجّعون القرآن ترجيع الغناء و النوح و الرهبانية لا يجوز تراقيهم . « 2 » زيرا كه مطلوب ، تحسين صوت است . حديث « رجّع بالقرآن صوتك » أي « حسّن » تفسير شده به دليل آنكه فرمود : « فإنّ اللَّه يحبّ الصوت الحسن » . « 3 » و اين ترجيع حالت حزن آور يا گريه است چنانچه « إنّ اللَّه جميل يحبّ الجمال » « 4 » مخصوص است به جمال در سيرت و اخلاق و تهذيبيات ؛ هر

--> « 1 » كنز العمّال ، ج 1 ، ص 5 - 6 ، ح 2765 ؛ جامع الأخبار ، ص 131 ، ح 261 ، در جامع الأخبار « زيّنوا القرآن بأصواتكم » آمده است . « 2 » الكافي ، ج 2 ، ص 614 ، باب ترتيل القرآن بالصوت الحسن ، ح 3 ؛ جامع الأخبار ، ص 130 ، ح 260 . و مجمع البيان ، ج 1 ، ص 16 ، و ربيع الأبرار ، ج 2 ، ص 555 و الجامع الصغير ، ج 1 ، ص 199 ، ح 1339 به نقل پاورقى جامع الأخبار . « 3 » الكافي ، ج 2 ، ص 616 ، باب ترتيل القرآن بالصوت الحسن ، ح 13 . « 4 » كنز العمّال ، ج 3 ، ص 528 ، ح 7747 و ج 6 ، ص 639 ، ح 17165 - 17167 و ص 640 ، ح 17168 و 17169 و ص 642 - 643 ، ح 17187 - 17191 .